Σάββατο, 19 Αυγούστου 2017

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ (ΒΙΝΤΕΟ).



    
     
     Το καταφύγι  (Καταφί για τους παλαιότερους) βρίσκεται στα Πιέρια όρη σε υψόμετρο 1400μ. . Είναι γνωστό για το υγιεινό του κλίμα , την  υλοτομική επαγγελματική ενασχόληση των κατοίκων και τους πολλούς επιστήμονες-προπάντων γιατρούς. Σήμερα δεν κατοικείται τους χειμερινούς μήνες αφού οι Καταφυγιώτες σχεδόν στο σύνολο τους έχουν μετοικίσει στην Κατερίνη στη συνοικία Καταφιώτικα. Το καλοκαίρι όμως έχει επισκέπτες και παραθεριστές.
     Στο βίντεο που ακολουθεί ο συγγραφέας και ιστορικός ερευνητής  κ. Ζήνων Σατραζέμης , με καταγωγή απ’ το Καταφύγι  , παρουσιάζει νέα στοιχεία για την ιστορική εξέλιξη του οικισμού. Κυρίως όμως διορθώνει την ως τώρα επικρατούσα και μη τεκμηριωμένη άποψη ότι το Καταφύγι ιδρύθηκε μετά το 1613. Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές που παρουσιάζει η ίδρυση του ανάγεται στην περίοδο 1480-1500.
     Η ομιλία έγινε στο Καταφύγι την Κυριακή 13 Αυγούστου 2017 στα πλαίσια των εκδηλώσεων που διοργάνωσε ο Εξωραϊστικός Πολιτιστικός Σύλλογος Καταφυγίου.  
Δείτε όλη την ομιλία στο βίντεο που ακολουθεί .
 BINTEO HD
ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ κ. ΖΗΝΩΝ ΣΑΤΡΑΖΕΜΗ ΚΑΤΑΦΥΓΙ 13-08-2017.
   ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ


Σάββατο, 12 Αυγούστου 2017

ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΣΕΡΒΙΩΝ (ΒΙΝΤΕΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ).



ΤΟ ΜΠΑΛΚΟΝΙ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ.
  του Νίκου Γ. Μπουκουβάλα σε συνεργασία με το Σερβίων Φρουρός     


      
   Ανηφορίζοντας νοτιοανατολικά των Σερβίων και αφού διανύσουμε μια απόσταση 3χλμ. φτάνουμε στο χωριό Καστανιά , σε υψόμετρο 1050μ. στο όρος Τίταρος. Η θέση βρίσκεται μεταξύ των Πιερίων και Καμβουνίων όρεων και εξασφαλίζει μια πλούσια πανοραμική θέα προς την κοιλάδα του μέσου ρου του Αλιάκμονα και την κορυφογραμμή του όρους Μπούρινος στα δυτικά , με εντυπωσιακά ενδιάμεσα τη λίμνη και την Υψηλή Γέφυρα των Σερβίων.
     Σήμερα στο χωριό κατοικούν λίγοι στη διάρκεια του χειμώνα ενώ το καλοκαίρι έχει περισσότερους κατοίκους. Το χωριό μεταφέρθηκε το 1996 βορειοανατολικά πλησίον των Σερβίων στα πεδινά. Ωστόσο αρκετοί Καστανιώτες συντηρούν και αναπαλαιώνουν τα σπίτια    τους  στο  παλιό  χωριό , το οποίο έχει αποκτήσει   σύγχρονο δίκτυο  ύδρευσης  κατ’ οίκον.
     Απ’ την Βυζαντινή περίοδο υπήρχε εδώ ανδρικό μοναστήρι των αγίων Θεοδώρων , που σύμφωνα με την προφορική παράδοση ήταν τόσο ανθηρό , ώστε η τεράστια ποσότητα γάλακτος διοχετευόταν στο Βυζαντινό Κάστρο των Σερβίων με υπόγειες σωληνώσεις  (πήλινα κλιούγκια) . Η υπερβολή αυτής της παράδοσης απομειώθηκε  στις μέρες μας , αφενός διότι τις τελευταίες δεκαετίες λόγω της εδαφικής διάβρωσης αποκαλύφθηκαν πολλά πήλινα  κλιούγκια στις κατωφέρειες του όρους , αφετέρου διότι γνωρίζουμε πλέον ότι η Καστανιά τροφοδοτούσε με νερό τα Σέρβια τον 16ο αιώνα  γι’αυτό  φοροαπαλλάσονταν μερικώς. Τα δύο αυτά στοιχεία δείχνουν ότι και υπόγεια σωλήνωση υπήρχε και τροφοδοσία προς τα Σέρβια , με νερό όμως όχι με γάλα.
    
  
   Στο μοναστήρι υπήρχε τοιχογραφία του Ιωάννη Παλαιολόγου με την οικογένεια του (1350 – 1400). Ο Ιωάννης το 1372 έγινε μοναχός με το όνομα Ιωάσαφ και μόνασε στα Μετέωρα όπου και έγινε ο δεύτερος κτήτορας της μονής του Μεγάλου Μετεώρου , μετά τον Αθανάσιο Μετεωρίτη ο οποίος έχει επίσης καθοριστική σχέση με τα Σέρβια.
     Το χωριό πιθανότατα ιδρύθηκε την περίοδο 1450-1480 , δηλαδή στην πρώιμη τουρκοκρατία , ασφαλώς όμως το ορεινό αυτό μέρος με τα πλούσια βοσκοτόπια κατοικούνταν ήδη από οικογένειες κτηνοτρόφων (τσελιγκάτα).
     Η πρώτη σχηματοποίηση του χωριού αναφέρεται το 1480 με 15 νοικοκυριά , δηλαδή περίπου 60 κάτοικοι , ενώ η μεγάλη του επέκταση με υπερδιπλασιασμό των κατοίκων συνέβη το 1500  με  160  κατοίκους.
     Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζεται η εξέλιξη του πληθυσμού και της φορολογίας στην Καστανιά την περίοδο 1480-1613.



     Στην σημερινή έντονη προφορική παράδοση του χωριού διασώζεται ότι στην Καστανιά παλιά ήρθαν αρκετές οικογένειες απ’ τους ερημωθέντες γειτονικούς οικισμούς Παλαίχωρα , πίσω απ’ το ύψωμα Ντουμπανάρι  στα ριζά προς τη Λαβανίτσα  και Γκαρντίνι προς τον άγιο Αντώνιο δεξιά. Από οικονομικής άποψης φαίνεται ότι το χωριό προοδεύει , αφού στον παραπάνω πίνακα πρέπει να προσθέσουμε και τον φόρο για τα κοπάδια αιγοπροβάτων και βοοειδών που ήταν ξεχωριστός. Το φόρο  του παραπάνω πίνακα τον πλήρωναν για τα εξής είδη : σιτάρι , κριθάρι , χοίροι , σίκαλη , βρώμη , αμπέλια , λαχανόκηπους , λινάρι , κάστανα καρύδια , μήλα , φακή , κεχρί , βίκος , κουκούλια (μετάξι) , και κεράσια . Η πατάτα ως γνωστό ήρθε στην Ελλάδα πολύ αργότερα επί Καποδίστρια (1828) . Το φόρο αυτό τον εισέπρατταν για λογαριασμό τους οι διοικητικοί , δικαστικοί και στρατιωτικοί αξιωματούχοι του βιλαετίου (επαρχίας) Σερβίων , διαθέτουμε και τα ονόματα αυτών για την Καστανιά : Νασούχ (1500) , Αχμέντ (1519) , Ενιέλ (1528) , Χαμζά , Χασάν , Ντουντάρ (1543) , Μαχμούντ (1569) , Χάσι του Σουλτάνου (1613). Χαρακτηριστικό της περιόδου του πίνακα είναι ότι κανείς μουσουλμάνος κάτοικος δεν υπήρχε στην Καστανιά.

    


    Ο 19ος αιώνας είναι η εποχή της αφύπνισης του ελληνισμού , μια μεγάλη και νικηφόρα μάχη είναι αυτή της Σιάπκας , με ηγετική μορφή τον Σερβιώτη αγωνιστή Ζήση Σωτηρίου κατά την επανάσταση του 1854. Όταν η επανάσταση λύγισε οι Οθωμανοί συμπεριφέρθηκαν βάναυσα στα γύρω χωριά ( Λιβάδι , Καστανιά , Ματσκοχώρι , Νεοχώρι  κ.α.). Στη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα (1904-1908) ενεργοί αγωνιστές της Καστανιάς ήταν οι Αθανάσιος Τυροδήμος , Αθανάσιος Τολίκας , Αθανάσιος Γκαμπούρας και Κωνσταντίνος  Ντούφας , ενώ σχηματίστηκε και εικοσαμελής εφεδρική ομάδα ενόπλων στο χωριό. Αργότερα στις μέρες της απελευθέρωσης απ’ τον οθωμανικό ζυγό συνέβη το εξής περιστατικό: 8 ή 9 Οκτωβρίου 1912 ο Καστανιώτης Ευάγγελος Παπαδημητρίου επέστρεφε απ’ το Μεταξά , όπου υπηρετούσε ως δάσκαλος , στην Καστανιά. Όταν περνούσε έξω απ’ το σπίτι του φιλλέληνα Ομέρ μπέη στα Σέρβια , ο μπέης τον σταμάτησε και του είπε αυστηρά και εμπιστευτικά να μην κατέβει κανένας Καστανιώτης στα Σέρβια γιατί θα γίνει σφαγή. Έτσι σώθηκαν πολλοί Καστανιώτες , εκτός εκείνων που ήδη είχαν συλληφθεί και αναγνωρίστηκαν μετά μεταξύ των 117 σφαγιασθέντων Εθνομαρτύρων στα Σέρβια. Αυτοί ήταν οι Κώστας Λάσπας , Γούλας Λάσπας και Γιάννης Γκαμπούρας , ενώ τραυματίας επέστρεψε στην Καστανιά ο Θεόδωρος Ντραγκόλας.
     Η δημογραφική εικόνα της ελεύθερης πλέον κοινότητας Καστανιάς στον 20ο αιώνα παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα :


Σάββατο, 22 Ιουλίου 2017

Ο ΣΑΚΗΣ ΤΣΑΡΜΑΝΙΔΗΣ (ΒΙΝΤΕΟ) ΞΕΝΑΓΕΙ ΣΤΗΝ ΚΑΣΤΡΟΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΩΝ ΣΕΡΒΙΩΝ (10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2011 ,ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΒΙΝΤΕΟ 13:19΄).


   
    Ο ιστότοπος  ΄΄Σερβίων  Φρουρός΄΄  έχει  την τιμή  να  παρουσιάσει  ένα  οπτικοακουστικό ντοκουμέντο (βίντεο)  με την ξενάγηση  του Σάκη (10-04-2011)  στον  χώρο που  ΄΄αμέτρητες΄΄ φορές επισκέπτηκε  και μελέτησε , την  Καστροπολιτεία   των Σερβίων . Είναι μια συμβολή πιστεύουμε στη μνήμη του άξιου ανθρώπου . Το βίντεο προέρχεται από μια διερευνητική προσπάθεια του συμπολίτη μας  , αρχαιολόγου και ξεναγού , κ. Γεωργίου Ν. Θεοφάνου, να ιδρυθεί στα Σέρβια  ένα Οικομουσείο , δηλαδή ένα  υπαίθριο μουσείο με επιτόπιες αφηγήσεις συμπολιτών μας. Τον ευχαριστούμε που μας το διέθεσε απ’το προσωπικό του αρχείο.  
ΒΙΝΤΕΟ

Πέμπτη, 20 Ιουλίου 2017

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΑΣΤΕΡΙΟΥ (ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1840 – ΣΕΡΒΙΑ 1893).(ΒΙΝΤΕΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ).

Ο Λιβαδιώτης Ήρωας Ιατρός της επανάστασης του Ολύμπου το 1878


   
     Την Κυριακή 16 Ιουλίου 2017 , ώρα 10:30 π.μ., πραγματοποιήθηκε στο Ζάννειο Μορφωτικό Κέντρο Λιβαδίου εκδήλωση αφιερωμένη στη ζωή και το έργο του ιατρού Αθανάσιου Αστερίου . Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη από Λιβαδιώτες γονείς , σπούδασε στην Αθήνα και στο Παρίσι , διέμεινε και παντρεύτηκε στο Λιβάδι , ενώ τα τελευταία 15 χρόνια  της ζωής του εγκαταστάθηκε στα Σέρβια όπου και απέκτησε οικογένεια. Απεβίωσε και τάφηκε στα Σέρβια.
    




     Ομιλητές ήταν οι :
               ·         Θωμάς Αστερίου - τρισέγγονο του Αθανασίου Αστερίου.
               ·         Νίκος Παπαθεοδώρου - ιατρός  / ιστορικός ερευνητής.
               ·         Κώστας Σπανός - συγγραφέας / ιστορικός ερευνητής.
               ·         Σωτήρης Μασταγκάς - συγγραφέας / ιστορικός ερευνητής.
     Παρεμβάσεις έκαναν οι :
               ·         Νίκος Μπουκουβάλας - χημικός / ιστορικός ερευνητής.
               ·         Γεώργιος Ράπτης – φιλόλογος / συγγραφέας.
   
  Παρόντα ήταν και τρία δισέγγονα του Αστερίου , οι Αθανάσιος , Κώστας και Νίκος. Συντονίστρια ήταν η Κωνσταντίνα Θεοχαρούλη - δημοσιογράφος ΕΡΤ.
   Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο βουλευτής Λαρίσης  Γιώργος  Κατσιαντώνης, ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Ελασσόνας Αντώνης Μπίσμπας , ο πρόεδρος της Δημοτικής Κοινότητας Λιβαδίου Γιώργος Γκατζούνης , η πρόεδρος του εξωραϊστικού Συλλόγου Λιβαδίου Φανή Σούρδη , πολλοί Λιβαδιώτες και επισκέπτες.
    Τη διοργάνωση είχαν : o Δήμος Ελασσόνας , η Δημοτική Κοινότητα Λιβαδίου , ο Εξωραϊστικός Σύλλογος Λιβαδίου Γεωργάκης  Ολύμπιος και ο Όμιλος Φίλων Θεσσαλικής Ιστορίας.
 Ακολουθεί ολόκληρο το βίντεο της εκδήλωσης.
Φωτογραφία με τους ομιλητές της εκδήλωσης και τους απογόνους του Αθανασίου Αστερίου.
 

Δευτέρα, 17 Ιουλίου 2017

ΠΑΙΖΟΥΝ ΣΤΟ ΛΙΒΑΔΕΡΟ 15 ΙΟΥΛΙΟΥ 2017 (ΒΙΝΤΕΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ).


3ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΡΧΑΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ.

   
   ΄΄Δεν σταματάμε να παίζουμε επειδή μεγαλώνουμε , αλλά μεγαλώνουμε επειδή σταματάμε να παίζουμε ΄΄ είπε κάποτε ο Μπέρναρντ Σώ , σε μια απ’ τις εξάρσεις  της ευφυίας του. Μια πρόταση  με τολμηρό και αληθινό  νόημα ενάντια  στις ώριμες αλλά ήδη ρυτιδιασμένες  αντιλήψεις  και  συμπεριφορές της εποχής του , συμπεριφορές-στερεότυπα και αντιλήψεις-πρόγονοι της  σημερινής  πολιτικής ορθότητας , αμφότερες υποκρινόμενες.
Ο παιδαγωγός Γιώργος  Τσιώνας  μάλλον πήρε πολύ  σοβαρά το νόημα της αποφατικής πρότασης του γέρο-Σώ  και έταξε τον εαυτό του στην απόδειξη  της αλήθειας του. Εδώ και πάνω από 25 χρόνια αφιέρωσε πολύ χρόνο στη μελέτη του λαϊκού  και καθημερινού πολιτισμού φτάνοντας κάποια στιγμή σ’ ένα οριακό σημείο  γι’ αυτόν , στα παιδικά παιχνίδια και στα παιχνίδια των παιδιών έννοιες που δεν ταυτίζονται υποχρεωτικά . Από τότε με ερευνητική  μανία και μεθοδική εργασία δημιούργησε , από υποτιμημένη και απαξιωμένη πρώτη ύλη , το Διαδραστικό Μουσείο Ελληνικού Παραδοσιακού Παιχνιδιού στο 7ο χλμ. Θεσσαλονίκη – Ωραιοκάστρου  ( Πολυχώρος Νouvelle ). Ο κ. Τσιώνας είναι γέννημα-θρέμμα του Λιβαδερού όπου τελείωσε το Δημοτικό Σχολείο και κατόπιν διέμεινε για δύο χρόνια στα Σέρβια ως μαθητής Γυμνασίου. Απόφοιτος της Παιδαγωγικής  Ακαδημίας δίδαξε σε πολλά  σχολεία της Δυτικής Μακεδονίας . Στόχος του ήταν να  γνωρίσουν οι νεότεροι τα παιχνίδια και την εξέλιξη τους , να κατασκευάσουν δικά τους με ανακυκλώσιμα  υλικά και να ερεθιστούν απ’ τη γόνιμη δράση του παιχνιδιού.
  
    Όλη του η παραγωγή σήμερα υπερβαίνει τα 1300 παιχνίδια τα οποία , όσα απαιτούν κατασκευές τα έκανε μόνος του και πολλά απ’ αυτά μαζί με μέλη του Λιβαδεριώτικου  Συλλόγου ΄΄ Νέα Γενιά ΄΄ και μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Λιβαδερού. Αυτά τα τελευταία εκτίθενται ως μόνιμη συλλογή στην αίθουσα του παλιού Νηπιαγωγείου Λιβαδερού. Θα ήταν μάταιη ενέργεια  η απόπειρα να καταγράψουμε  εδώ έστω και  ένα μικρό τμήμα αυτής της πυκνότατης συλλογής ,  γι’ αυτό περιοριζόμαστε σε μια κατηγοριοποίηση όπως μας την περιέγραψε ο κ. Τσιώνας : αρχαία ελληνικά παιχνίδια καθώς και τα παράγωγα τους στη ρωμαϊκή εποχή , βυζαντινά παιχνίδια καθώς και της περιόδου της τουρκοκρατίας που έφτασαν μέχρι την δεκαετία του 1980 στα μέρη μας . Μια ιδιαίτερη πτυχή της έκθεσης αποτελούν τα διεθνή παιχνίδια , αυτά δηλαδή που με μικρές παραλλαγές συναντιώνται και   σ’ άλλα μέρη της υφηλίου.
   
    Στα πλαίσια του Φεστιβάλ περιλαμβάνονται επίσης η κατασκευή παιχνιδιών από παιδιά , εθελοντές και το κυρίως μέρος που ήταν η αναπαράσταση τους απ’ τα παιδιά του Λιβαδερού στην αυλή του Σχολείου. Ο κ. Τσιώνας είχε διδάξει τους κανόνες των παιχνιδιών και αυτά με ευχάριστη διάθεση και παιχνιδιάρικο τρόπο μας ξεδίπλωσαν μνήμες εποχών που η τυρράνια συνυπήρχε με την ξενοιασιά και την ευχαρίστηση.
Ο ιθύνων νους κατά την εξέλιξη των παιχνιδιών υπενθύμισε στα παιδιά  τους κανόνες ενώ ταυτόχρονα εξιστορούσε την προέλευση και τις  μελλοντικές  επιδράσεις του κάθε παιχνιδιού , εκλαϊκεύοντας  λιτά , χωρία αρχαίων συγγραφέων. Κανείς άνθρωπος δεν μπορεί να κάνει τα πάντα αλλά ο κ. Τσιώνας μας απέδειξε ότι είναι ικανός να κάνει  αρκετά πράγματα ταυτόχρονα : να δίνει συνεντεύξεις ουσιαστικές σε τοπικά μέσα , να κανοναρχεί τα παιχνίδια και να εξαπολύει από μικροφώνου τις απαραίτητες ιστορικές και λαογραφικές πληροφορίες του κάθε παιχνιδιού.

  Τα παιδιά του Λιβαδερού παρουσίασαν στην ωραία αυλή , γεμάτη κόσμο αρκετά παιχνίδια,
απ’ τα οποία μεροληπτούμε τα εξής :
·         Το στυλιάρι , ισορροπία κατακόρυφης ράβδου επί ενός – δύο δακτύλων , παιχνίδι που εκτελούσαν κατά την διάρκεια των συμποσίων οι έλληνες της αρχαιότητας και επικράτησε ως την δεκαετία του 1980.
·         Το τσέρκι ή κατρακύλι , ξύλινο στην αρχαία Ελλάδα , μεταλλικό αργότερα απ’ τα στεφάνια των κρασοβάρελων. Ο ιατρός Ιπποκράτης στην αρχαία Ελλάδα το συνιστούσε ως καταπραϋντικό για τις ψυχικές παθήσεις . Έφτασε κι’ αυτό ως το 1980.
·         Τα ξυλοπόδαρα , έφτασε ως τις σημερινές Αποκριές.
·         Τις αμάδες που αναφέρει και ο Κολοκοτρώνης.
·         Τη γκαχελώνα , για τα γυμνασμένα κορμιά (αντινομία).
·         Το καρυδίζι , (αρχαίο ελληνικό παιχνίδι που πέρασε και στο Βυζάντιο).
·         Το πέταγμα της μπάλας ψηλά (ήδη απ’ τον Όμηρο).
·         Το επίσκυρο , ίσως το πρώτο παιχνίδι πεδίου (ήδη απ’ τον Όμηρο).
·         Τα σκλαβάκια  ( στα Σέρβια υπήρχε και επιβίωσε ως ΄΄παίρνω φωτιά΄΄ στην δεκαετία 1970-1980).
·         Το κουτί-κρυφτό.
·         Τα ή η σμιλάρια  (αρχαίο ελληνικό παιχνίδι).

   
      Πολλά περισσότερα αναπαρήστησαν  τα παιδιά υπό την καθοδήγηση  του δασκάλου αλλά περιοριζόμαστε σ’ αυτά , διότι λίγο παρακάτω στο πάρκο είχαν στηθεί  όλα τα παιχνίδια της σκοποβολής με προεξάρχον την σφεντόνα (λάστιχα) την οποία και δοκιμάσαμε σε στόχους εντός του άλσους. Στον ίδιο χώρο υπήρχε η τραμάλα ή τραμπάλα , η διελκυστίνδα (φόρτωμα), η λιθάρα (σφαίρα) και η ισορροπία στη σανίδα.
    Στην συνομιλία που είχαμε με τον ρέκτη κ. Τσιώνα  πληροφορηθήκαμε ότι βρίσκεται στην αφετηρία έναρξης συνεργασίας με το Πανεπιστήμιο Βερολίνου ώστε αυτό το σπουδαίο έργο του να αναδειχθεί σε Πανευρωπαϊκό καταρχήν και Παγκόσμιο στην συνέχεια επίπεδο.
   Του ευχόμαστε να επιτύχει κι’ αυτό τον στόχο του.

 ΒΙΝΤΕΟ ΑΠΟ ΤΟ 3ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ ΛΙΒΑΔΕΡΟ